Antieke broche: camee, bloem, art deco stijl

Antieke broche herkennen: periode en sluiting

Een antieke broche is te dateren aan het type sluiting op de achterzijde. Vóór 1900 werd bijna altijd een C-vormige haak gebruikt, zonder vergrendeling: het sieraad kon losraken bij een verkeerde beweging. Vanaf 1901 verspreidde de trombonesluiting zich in Europa, met een veerpal die de naald vastklikt. Wie een broche met deze veiligere sluiting koopt, houdt doorgaans een stuk uit de vroege twintigste eeuw in handen. De jaren 1900 tot 1930 vormen de meest gezochte periode: art nouveau met organische lijnen tot ongeveer 1910, gevolgd door de strakke geometrie van art deco tot in de jaren dertig.

Materialen: van marcasiet tot camee

Marcasiet, kleine ijzerkiesfacetten gezet in zilver, verscheen op grote schaal in de jaren 1920 en geeft een gedempte, grijzige glinstering die zich onderscheidt van diamant. Pasteglas werd gebruikt als betaalbaar alternatief voor edelstenen en werd vaak gezet in messing of verzilverd tin. Een camee broche is anders opgebouwd: het reliëfportret is gesneden uit sardonyx of schelp, een techniek die teruggaat op de Grand Tour-souvenirs uit Italië in de achttiende en negentiende eeuw. Herkenbaar aan het profiel, meestal een vrouwengezicht, dat in een lichte laag boven een donkere ondergrond uitsteekt.

Veelvoorkomende motieven

Naast de camee komen bloem- en dierenmotieven het vaakst voor. Een bloem broche met roos of viooltje was een geliefd cadeau bij verloving, terwijl een broche in dierenvorm – vlinder, vogel, hond – populair werd tijdens de art-nouveauperiode dankzij de voorliefde voor natuurlijke vormen. Voor wie op zoek is naar een specifiek motief:

• Een broche vlinder met open vleugels, vaak uitgevoerd in pasteglas of email
• Bloemmotieven met een centrale steen, gezet in een filigraan blad
• Geometrische art-decovormen met marcasiet in zilver of verzilverd metaal

Een antieke broche dragen: van jasje tot avondjurk

De donkere, gepatineerde tinten van oud metaal werken als contrast op een lichte stof: op een crèmekleurige blouse of een lichte avondjurk valt het reliëf van een camee of het lijnenspel van een art-decobroche onmiddellijk op. Op een blazer of mantel kan de broche dienst doen als sluiting op de revers, een functie waarvoor hij oorspronkelijk vaak werd gedragen. Bij een bruiloft broche kiezen gasten en bruiden vaak voor een kleinere, symmetrische vorm die niet met de sluier concurreert.

Bij het combineren met andere sieraden is balans belangrijker dan uniformiteit: een marcasietbroche naast zilveren oorbellen oogt rustiger dan naast geel goud. Draag een grotere broche alleen, of combineer twee kleine exemplaren asymmetrisch op een revers – een stijl die in de jaren 1930 gangbaar was en nu opnieuw wordt opgepikt door stylisten.

Onderhoud van een antieke broche

Marcasiet en pasteglas zijn gevoelig voor water: de zetting achter de steentjes is zelden waterdicht, waardoor vocht corrosie van het onderliggende metaal kan versnellen. Reinig het sieraad droog, met een zachte doek, en bewaar het apart van andere stukken zodat de naald geen krassen maakt op zachtere metalen. Een camee van schelp kan bij langdurig contact met parfum of alcohol dof worden; een korte controle van de sluiting voor elk gebruik voorkomt verlies van het sieraad tijdens het dragen.